Çizimler Haberler Kitaplar Resim Galerisi Videolar Yazılar
Buradasınız » Anasayfa » Yazılar » İnşaat Yazıları-1 » Müh. Jeolojisi » Bozunma Etkisi...
Yazılara Dön

Bozunma Etkisi...

İklimsel koşulların bozunma üzerinde büyük etkisi olduğu kesindir. Yeraltı suyu tablasının derinlerde olduğu kurak iklimlerde, çözünebilir bileşenler yüzeyde yığışırlarken, dağınık haldeki organik materyaller oksite olurlar. Yağışın üzerinde olan buharlaşma, yeraltı suyu döngüsünü sınırlayarak, mekanik bozunmanın kimyasal bozunmaya galip gelmesine izin verir. Alkali ortamlarda (pH 7.5-9.5) silis, montmorillonit, illit, vermikülit ve klorit ile birlikte bir silis kabuğu (şükret olarak adlandırılır, laterit ve kalişin benzeridir) oluşturmak üzere çökelir. Yağışın buharlaşmanın üzerinde olduğu nemli ortamlarda, yüzeye yakın yeraltı suyu akışı, çözünebilir maddelerin indirgeyici (yeraltı suyu seviyesinin altında) ve asitik (pH 3.5-6.5 arası) ortamlarda hızlı bir şekilde yıkanmasına neden olur. Savanah ortamlarında birbiri ardısıra gelen kurak ve yağışlı sezonlar, nötral pH noktasının üzerinde (SiO2'nin ortamdan uzaklaşması) ve altında (Fe3+'ün lateritik kabuğa taşınması) değişimlere neden olur. Alitleşme (allitization) sürecinde demir oksitler kadar jibsit (gibbsite) veya böhmit (boehmite) de oluşmaktadır. Diğer taraftan sürekli olarak nemli olan koşullar altında, devamlı asidik karakterli pH ortamından alkalilerin, alkali toprakların, Fe2+'nin ve biraz SiO2'nin düzenli olarak uzaklaşması, kaoleniti veya halloysiti ve hidratlaşmış oksitleri meydana getirir. Kaolinitleşmenin veya lateritleşmenin oluşup oluşamayacağını sağlayan esas faktör, nemli ortamlardaki hidrodinamik rejimdir ki, bu da yağış dağılımına ek olarak sahanın jeomorfolojik konfigürasyonu anlamına gelir. Bozunma ürünlerinin mineral bileşimleri ile iklim ve özellikle de sıcaklık arasındaki ilişki Şekil-6'da görülebilir. Bozunma ürünlerinin tabiatı, bunların toprak profilindeki konumlarına bağlıdır. Laterit profilinin derin seviyelerinde kaolenleşme aktifken daha büyük derinliklerde serizitleşme meydana gelir. Bozunma serilerinin son üyesi olan kaolen, basit şekliyle tamamlanmamış laterit şeklinde tanımlanabilir.



Şekil 6. İklimsel koşulların fonksiyonu olarak granit bozunmasına ait artık ürünlerin mineral bileşimleri
(Tardy, 1969). a. yarı kurak iklim, b. yarı hümid iklim, c. hümid iklim.

Bitki örtüsü, yüzey ve yeraltı sularının hareketini yavaşlatıp, bitki köklerinin civarında asitik reaksiyonlar oluşturarak ve kökleri etkisiyle ortamın Eh değerini arttırarak bozunma süreçlerinde etkili olur. Bitkilerin çürümesi humus materyalini oluşturur ki, bu olayın birbiriyle çelişik iki etkisi vardır: Çürüme olayı bozunma ile serbestleşen bileşenlerin hareketliliğini arttırır ve yüzeysel tutunma ile birbirine bağlar. Humus çürümesinin son ürünü CO2 olup, yüzeyaltı suyunun pH derecesini düşürür. Ortamın jeomorfolojisi, erozyon ve boşalımla giden suyun oranı kadar, suyun kayaç içindeki süzülüm oranını da etkilemektedir. Bu nedenle, kaolenleşme, bozunma ürünlerinin yanal taşınmasının mümkün olduğu tepelik ve bitki örtüsüyle kaplı arazilerde meydana gelirken, lateritleşme Savanah düzlüklerinde meydana gelmektedir. Dağlık araziler suyun süzülümünü destekler fakat bozunma ürünü olan materyaller sürekli olarak erozyonla sıyrılıp, taşındıkları için bir yerlerde yığışamazlar. Suyun bozunma ürünlerini ve özellikle de alkalileri içerdiği ovalarda ve düzlük alanlarda, bu ürünler yığışırlar, pH artar ve montmorillonit oluşur (tropik düzlüklerin siyah toprakları örnek verilebilir). Tektonik faaliyetler bozunma süreçlerini teşvik edebildiği gibi, engelleyebilir de. Kırılma, kataklaz, milonitleşme ve fillonitleşme, bozunma ajanlarının daha derin zonlara etki edebileceği kanalcıkların oluşumunu sağlar. Diğer taraftan tektonik yükselimler sayesinde yükselen bozunma kabuğu, tekrarlanan bir erozyona maruz kalır. Bu kabuğun kalınlığı, yıllık ortalama oranı 10-100 mm/milyon yıl olan bir bozunma süresiyle orantılıdır. Bu nedenle, kalın bir bozunma kabuğunun gelişimi, transgresyon ve regresyon olmaksızın uzun süreli bir tektonik duraylılık dönemini gerektirmektedir.


Yukarı Git Yazılara Dön

Son Eklenen Yazılar

Doğrudan - Dolaylı Şantiye Giderleri  /   İnşaat Yazıları-2 Emlak danışmanlarının aşina olduğu sorular!  /   İnşaat Yazıları-1
İngilizce Belirteçler Quantifiers Konusu konusarakogren.com'da  /   İnşaat Yazıları-2 Tag Heuer Saat Tarzlarında Zarif Dokunuşlar modasaat.com  /   İnşaat Yazıları-2
Kirişli radye temel nedir? Kirişli radye temel çeşitleri nelerdir?  /   İnşaat Sistemleri EPDM Membran  /   İnşaat Yazıları-2

ÖNERİLERİMİZ

YAZILARI TAKİP ET!

TANITIM

ingilizce türkçe çeviri 2019 TYT Konuları malatya oto ekspertiz malatya rent a car malatya web tasarım